Minister Zdrowia
Leszek Sikorski
Polska

Szanowny Panie Ministrze,

Region Europejski Światowej Konfederacji Fizjoterapii (WCPT) reprezentuje i chroni interesy fizjoterapeutów w Europie. W jego skład wchodzi 35 krajowych stowarzyszeń fizjoterapeutów, w tym także Polskie Towarzystwo Fizjoterapii.

Region Europejski WCPT został uznany przez Komisję Europejską i Radę Europejską Unii Europejskiej za oficjalny organ doradzający władzom UE we wszystkich kwestiach dotyczących fizjoterapii jako zawodu wykonywanego w ochronie zdrowia oraz fizjoterapeutów jako specjalistów w ochronie zdrowia.

Autonomia zawodowa

Fizjoterapia jest autonomicznym i samodzielnym zawodem wykonywanym w ochronie zdrowia; osoby wykonujące go współpracują na otwartych i równych zasadach z lekarzami medycyny i innymi specjalistami w zakresie ochrony zdrowia. Fizjoterapeuci pracują w sektorze prywatnym i publicznym, w szpitalach, ośrodkach rehabilitacji, domach opieki, klinikach, szkołach i zakładach pracy.

Fizjoterapeuta jest bezpośrednio odpowiedzialny za swoje działania, począwszy od rozpoznania, a skończywszy na wykonywaniu obowiązków zawodowych i ich ocenie. Fizjoterapeuta jest również odpowiedzialny za wszystkie zabiegi przepisane przez lekarza i ma prawo odmówić wykonania zabiegu, nawet jeśli został on przepisany przez lekarza. Fizjoterapeuci uczestniczą w programach z zakresu profilaktyki, oświaty zdrowotnej, zarządzania i badań.

We wszystkich krajach Unii Europejskiej fizjoterapeuci generalnie przestali być zależni od lekarza przepisującego zabiegi i autonomicznie wykonują swój zawód. Poziom autonomii może się wahać od bezpośredniego dostępu do fizjoterapii do dostępu na podstawie skierowania od lekarza. Obecnie zalecenie jest takie, że o ile wymagane jest skierowanie na zabiegi od lekarza, to o szczegółach zabiegu i sposobie jego wykonania fizjoterapeuta ma pełną swobodę decyzji.

Etyka

Wszystkie organizacje członkowskie WCPT musza posiadać własny  kodeks etyczny zgodny z kodeksem etycznym WCPT. Zgodnie z deklaracja zasad w sprawie tytułu WCPT: "Osoby pragnące skorzystać z usług fizjoterapeuty mają prawo wiedzieć, czy fizjoterapeuta posiada wymagane kwalifikacje oraz że wykonywanie zawodu jest regulowane przez kodeksy etyczne"

Przepisy prawne dotyczące zawodu fizjoterapeuty

Większości państw Unii Europejskiej zawód fizjoterapeuty jest szczegółowo zdefiniowany w ustawodawstwie, a autonomia fizjoterapeutów jest kontrolowana w drodze środków ustawodawczych.

Regulacje dotyczące zawodu fizjoterapeuty

Jak rozumiemy w Polsce fizjoterapeuta nie jest zawodem wykonywanym w ochronie zdrowia, podlegającym regulacjom. Zalecamy wprowadzenie takiej regulacji, tak jak jest to we wszystkich krajach UE.

Regulacja może mieć formę ochrony tytułu zawodowego, ci oznacza, że używanie tytułu jest prawnie ograniczone do osób posiadających taki dyplom lub kwalifikacje zawodowe. Regulacja zawodu poprzez ochronę tytułu zawodowego jest w interesie społecznym, służy ochronie konsumenta i musi być rozszerzona na wszystkie kraje Europy. Państwo członkowskie musi być odpowiedzialne za regulację zawodu i ochronę tytułu zawodowego zarówno w sektorze prywatnym, jak i publicznym.

Regulacja zawodowa może również polegać na ochronie działalności, co oznacza, że jedynie osoby posiadające oficjalne kwalifikacje maja prawo wykonywania specjalistycznych zadań w tym zawodzie. Praktyka fizjoterapeutyczna jest regulowana bezpośrednio przez państwo w drodze ustawodawstwa lub podlega samoregulacji zawodowej i jest regulowana pośrednio przez organy zatrudniające za pośrednictwem ich uregulowań.

WCPT przyjęło deklarację zasad dotyczącą ochrony tytułu fizjoterapeuty, w której w której podkreśla się że: "Tytuł fizykoterapeuty lub fizjoterapeuty, jako taki lub w tłumaczeniu, przysługuje wyłącznie osoba posiadającym kwalifikacje zatwierdzone przez krajowe stowarzyszenie zawodowe należące do Światowej Konfederacji Fizjoterapii".

A także: "Światowa Konfederacja Fizjoterapii wzywa rządy państw, w których działają jej organizacje członkowskie do przyjęcia, tam gdzie ono jeszcze istnieje, ustawodawstwa chroniącego obywateli poprzez ograniczenie używania tych tytułów do osób posiadających stosowne kwalifikacje".

Region Europejski WCPT podkreślił, że "Jedynie fizjoterapeuci mogą się zajmować fizjoterapią"

Dyrektywy Parlamentu Europejskiego w sprawie uznania kwalifikacji zawodowych:

Dyrektywy w sprawie ogólnego systemu uznawania dyplomów wyższych uczelni przyznających po ukończeniu kształcenia zawodowego i nauki trwającej przynajmniej trzy lata mają w UE zastosowanie do Fizjoterapeutów. Przewidują one istnienie ogólnego systemu, na mocy którego Państwa Członkowskie będą uznawać dyplomy wyższych uczelni/kwalifikacje zawodowe konieczne do wykonywania zawodu fizjoterapeuty. Ogólny system nie gwarantuje automatycznego uznawania ani nie tworzy europejskiego profilu zawodu, do którego ma zastosowanie. Każdy wniosek o uznanie dyplomu w ramach ogólnego systemu jest rozpatrywany indywidualnie. W przypadku, gdy kwalifikacje krajowe różnią się znacznie co do zakresu, dyrektywa przewiduje możliwość wprowadzenia pewnej formy sprawdzianu umiejętności lub okresu dostosowawczego. W przypadkach migrujący fizjoterapeuta może wybrać jedną z tych procedur, którą należy przeprowadzić w sposób zadawalający przed rozpatrzeniem rejestracji. Dyrektywa 2001/19/WE (31 lipca 2001r) wprowadza zmiany do wcześniejszych dyrektyw ogólnych i dyrektyw sektorowych (mających zastosowanie do lekarzy medycyny, pielęgniarek, położnych, dentystów i architektów), które zostały już przełożone do prawa krajowego. Zmiany te są wynikiem działania SLIM (SLIM - prostsze ustawodawstwo dotyczące rynku wewnętrznego) w odniesieniu do wzajemnego uznawania dyplomów (1996) oraz raportu Komisji o stosowaniu Ogólnego systemu (1996). Główne zmiany dotyczące fizjoterapeutów polegają na uznaniu uregulowanego kształcenia i nauki, które są związane bezpośrednio z wykonywaniem zawodu fizjoterapeuty.

Została przygotowana Nowa dyrektywa COM(200) 119 FINAL, która miałaby zastąpić dyrektywy sektorowe i ogólne. Ta nowa dyrektywa będzie zawierała prostsze i jaśniejsze zasady dotyczące zawodów wykonywanych w ochronie zdrowia, ułatwiające uznawanie kwalifikacji zawodowych i migrację specjalistów w zakresie zawodów wykonywanych w ochronie zdrowia w Europie.

Rady rejestrujące   

Koordynatorzy krajowi

Wszystkie Państwa Członkowskie mianowały krajowego koordynatora ogólnego systemu uznawania dyplomów dla wszystkich zawodów, których dotyczy dyrektywa. Koordynatorzy krajowi posiadają kodeks postępowania dotyczący procedur uznawania dyplomów.

Właściwe władze

Oprócz krajowego koordynatora każde Państwo Członkowskie mianowało organ właściwy dla każdego zawodu wykonywanego w ochronie zdrowia, który ustanawia i stosuje procedury dotyczące migrantów starających się o rejestrację. Właściwy organ jest uprawniony na mocy prawa Państwa Członkowskiego do uznania dyplomu i/lub zaświadczenia zawodowego oraz do dopuszczenia wnioskodawców do praktykowania w zawodzie podlegającym regulacji.

W polityce migracyjnej Regionu Europejskiego WCPT podkreśla się, że istnieje potrzeba bliskiej współpracy między właściwym organem oraz krajowym przedstawicielstwem zawodu fizjoterapeuty w  celu wspierania, wykonywania i regulowania procedur migracyjnych.

Kształcenie fizjoterapeutów w Europie

Na szczeblu Unii Europejskiej podstawowe (początkowe) kształcenie fizjoterapeutów stanowi część systemu szkolnictwa wyższego i w większości państw członkowskich trwa ponad 3 lata.

Region Europejski WCPT prowadzi politykę ułatwiania swobodnej migracji fizjoterapeutów na szczeblu europejskim, oparta na zasadach i zaleceniach przyjętych na Posiedzeniu Ogólnym WCPT; chcielibyśmy przytoczyć kilka z nich:

- kształcenie fizjoterapeutów na poziomie podstawowym musi opierać się na studiach uniwersyteckich lub szczebla uniwersyteckiego, trwać przynajmniej cztery lata, być niezależnie oceniane i akredytowane jako odpowiadające standardom zapewniającym absolwentowi pełne uznanie ustawowe i zawodowe.

- kwalifikacje zawodowe pierwszego stopnia powinny zastać uzyskane w wyniku odbycia programu nauki, dającego absolwentowi kwalifikacje do samodzielnego wykonywania zawodu fizjoterapeuty.

- nieodłącznym elementem programu nauczania dającego kwalifikacje zawodowe pierwszego stopnia jest doświadczenie kliniczne uzyskane pod kierunkiem odpowiednio wykwalifikowanych fizjoterapeutów. Staż kliniczny będzie obejmował stopniowe zwiększenie odpowiedzialności wraz ze wzrostem umiejętności i doświadczenia.

- podstawowe kształcenie w zakresie fizjoterapii powinno być prowadzone przez nauczycieli fizjoterapeutów, którzy potrafią przekazać wiedzę i umiejętności niezbędne do krytycznej analizy teorii i metod fizjoterapii.

- fizjoterapeutów należy zachęcać do podejmowania studiów podyplomowych w zakresie fizjoterapii lub dziedzin pokrewnych w celu dalszego rozwoju zawodowego.

- cele, treść, forma i ocena programów kształcenia fizjoterapeutów określa uczelnia (wydział), ale powinno w tym uczestniczyć aktywnie krajowe stowarzyszenie fizjoterapii.

W ramach procesu bolońskiego  i mając na względzie jego rozwój, mając na celu stworzenie Europejskiego Obszaru Edukacji, chcielibyśmy zwrócić Pana Uwagę na to, iż:

1. - absolutnie konieczne jest zagwarantowanie zawodu oraz fizjoterapeutów w drodze ustawodawstwa, które umocni regulację tego zawodu wykonywanego w ochronie zdrowia oraz ochronę tytułu fizjoterapeuty.

2. - konieczne jest, aby pierwszy etap studiów ma szczeblu uniwersyteckim trwał cztery lata; konieczne jest także zaplanowanie drugiego etapu studiów na szczeblu magisterskim i doktoranckim, w tym umożliwienie fizjoterapeutom specjalizacji.

3. - konieczne jest wspieranie i stymulowanie rozwoju zakresu profilaktyki fizjoterapeutów, zgonie ze standardami zawodowymi określonymi na szczeblu europejskim.

Komitet wykonawczy Regionu Europejskiego WCPT pragnie podkreślić swoje uznanie dla jakości Polskiego Towarzystwa Fizjoterapii i jego kierownictwa na rzecz rozwoju zawodu na szczeblu krajowym oraz jego wkład na szczeblu europejskim w działania Regionu.

Pragniemy zapewnić Pana, Szanowny Panie Ministrze, że Komitet Wykonawczy jest otwarty na współpracę w zakresie wszelkich inicjatyw związanych z rozwojem zawodu fizjoterapeuty w Pańskim kraju i chętnie przekaże Panu dalsze informacje, jakie uzna Pan za konieczne.

Z poważaniem,
/-/ Antonio Lopes
Przewodniczący
Region Europejski WCPT